Бул жерде Сиздин жарнама болушу мүмкүн! 0(707)48-14-46 whatsapp

Кыш мезгили

"Кыш мезгили" кандай сонун, балдар чурулдап кар менен ойношуп, Эс алгандар тоого барып лыжа тээп, муз аянтчаларда коньки менен чуркашат.

Анын үстүнө кыш мезгили аяз ата, аяз кыз, момпосуй, белектер, маскарад, каникулдар жана башка көптөгөн ушундай жакшы сөздөр менен байланышы бар. Бирок негизи кыш өзү кандай мезгил? Келгиле бул жөнүндө кененирээ баарлашалы.

Кыш - күз менен жаздын ортосундагы жыл мезгилдеринин бири. Жылдын бул мезгилининин негизги өзгөчөлүгү - туруктуу төмөнкү температура (Цельсия боюнча нөл градустан төмөн), көптөгөн жерлерде кар түшөт. Жыл мезгилдеринин алмашышы жердин айлануу огунун эклиптика түздүгүнө карата жантаюуусу менен шартталат.

Кыш мезгили үч түргө бөлүнөт алар:

-Астрономиялык кыш

-Календарлык кыш

-Климаттык кыш

Астрономиялык кыш

Астрономииялык кыш, кышкы күн туруусунан тарта жазгы күндүн тенелишине чейин созулат, башкача айтканда жердин түндүк жарым шарында 22-декабрдан баштап 21-мартка чейин, түштүк жарым шарда 22-июндан баштап 21-сентябрга чейин. Жер шарында жыл сайын бул астрономиялык учурлар ар башка убакытка туура келет (көрсөтүлгөн суткалардын ченеминде).

Календарлык кыш

Календарлык кыш үч айдан турат: Түндүк жарым шарда булар - декабрь, январь, февраль айлары, түштүк жарым шарда июнь, июль жана август.

Климаттык кыш

Климатологдордун айтуусу боюнча абанын күнүмдүк орточо температурасы Цельсия боюнча нөл градуска теңелип жана төмөндөй баштаганда кыш башталат. Кыргызстанда бул убакыт облустардын жайгашуу жеринен көз каранды, мисалы Ысык-көлдө бул ноябрь айынын экинчи жарымы, Нарында ноябрь айынын биринчи жарымы, Ош, Баткен, Жалал-Абад жана Чүйдө бул декабрь айынын биринчи жарымы.

Эң муздак ай негизинен январь айы деп эсептелет. Декабрь айы эң караңгы ай деп эсептелет, анткени күн тез кирип, кеч чыккан мезгилдик жогорку чекити ушул айга тиешелүү, январ айында болсо күн узара баштайт. Эң кыска күн жана эң узун түн 21-22 декабрга туура келет. Ал кышкы күндүн турушу деп аталат.

Кыргызстанга "кыш мезгили" түндүк-чыгыштан келет. Түштүк-батыштан соккон жел түндүк-чыгыштан соккон муздак жел менен алмашат. Орточо эсеп менен октябрь айынан тарта жаан-чачындар карга айланат, бирок абатанын орточо температурасы нөлгө жетпейт. Андан соң температуранын төмөндөшү менен октябрдын аягы ноябрдын башында жер бетин толук каптаган кар түшөт. Көлмөлөрдүн үстү жука муз менен капталат. Жандуу табият бир отоло кышкы анабиозго өтөт. Ошондой болсо дагы кышкы ызгаар дагы эле алсыз, туруктуу эмес болуп, жылуу күндөр менен алмашып турат. Ноябрь айынынын биринчи жарымында Атлантикадан келген циклондордун эң жогорку чеги. Бул мезгил - кыш алдында (кыштын келээри) деп аталат. Орточо эсеп менен ал ноябрдын аягына чейин созулат дагы климаттык кыш келгенде абанын температурасы туруктуу нөлдөн төмөн болот. Жер бети толук кар менен капталат. Кээде бул мезгилдерден четтөөлөр болот. Кээ бир жылдары кыш эрте (октябрь) келет, же тескерисинче кеч (декабр) келет. Аномалдуу кеч келүү январ айында болот, же жер бетин такыр кар каптабайт.

Элдик календар боюнча кыштын башталышын үшүк жүрүүлөр менен аныкташат, ал эми кыштын аякташын - кардын эриши менен. Метеорологдор болсо негизинен кышты эки түргө болүшөт: жумшак (жылуу бирок кар бар) жана муздак.

Элдик айтуулар

Кышында кургак жана суук болсо - жайында да курган жана ысык болот. Кышында бороон чапкын көп болсо - жайында жаан-чачын көп болот. Кардын көп болуусу өсүмдүктөрдүн жакшы өсүүсүнө шарт. Кышында жылуу болсо - жайында салкын болот. Кышында ызгаар суук болсо - жайында абдан ысык болот. Кыш кардуу - жай жаанду.

Кандай гана кыш болбосун табият деген баарыбир өз мезгилдери менен жакшы. "Кыш мезгили" аттуу макалага кошумча маалыматтар болсо пикир калтырып койгула. Пайдалуу маалымат болду деген ойдобуз.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)