Шабдан баатыр


Шабдан Жантай уулу (1839, Чуй ороону, Кокжар жайлоосу, азыркы Чуй району Он бир жылга айыл окмоту - 1912) - Чуй, Кемин ороонундо жашап откон сарыбагыш уруусунун тынай атту уругунан чыккан бай-манап, саясий жана коомдук ишмер. Жантай хандын баласы. Жаш кезинен эле саясий жашоодо аралашып журуучу. 1860-жылдын аяк жагында Кокон хандыгынын жетекчиси Канат шаа менен биргелешип, Ташкенге барышкан. Узунагачтын жакын жагындагы орус жоокерлерине каршылык корсотушкон. Ташкен шаарынын коргоодо корсоткон каармандыгы учун Кудаяр хан аны Туркстан шаарында бек катары дайындаган.

Бирок Шабдан баатыр анда иштебей, атасынын таасири аркылуу орустарга отуп, козу отконго чейин орус падышасына кызмат отогон. Шабдан Токмок уездинин начальниги ошондой эле Жетисуу аскер губернатору менен тыгыз байланышта болуучу. 1868-жылы орус букаралыгына отууго каршылык корсоткон саяк уруусунун манабы Осмондун которулушун басууга катышкан. 1876-1877-жылдары генерал Скобелевдин алай кыргыздарын Россиянын карамагына откоруу ишине кемек корсоткон. 1878-ж. жигиттери менен Атбашынын туштугундо орустардын чалгындоо отрядын коштоп жургон. Орус падышалыгына кылган кызматы учун Шабдан баалуу сыйлыктарга ээ болуп турган.

1883-жылы падыша Александр IIIнун такка отуруу азем-кечесине катышып, аскер старшинасы наамына ээ болуп, алтын саат белегин алган. 1884-ж. ага жылына берилуучу 300 сом пенсия чектелген. 1909-жылы Чонкеминде жаны усулда сабак откоруучу медресе курдурган. 65 жаш курагында ажы-сапарна - Мекеге барган. Шабдандын омур баяны, ишмердиги Осмонаалы Сыдыкуулунун «Тарых-и кыргыз шадманийа» аталган 1914-жылы Уфадан басылып чыккан эмгегинде жазылган.

2016-05-20 3361 Кыргызстандын тарыхы Жыргалбекова С. 2016-05-20