Кой

Кой жонундо маалымат. Кой адам менен бирге 9 миң жылдай мезгилден бери жашап келатат. Ит менен чочко гана адамга андан мурдараак байыр алышкан. Ал эми уй, жылкы жана тоок андан бир топ кийин колго үйрөтүлө баштаган. Бакма кой жапайы тоо коюнан (муфлон менен аркардан) чыккан. Алар Түштүк Европада жана Алдыңкы Азияда жашаган. Адам бакма койдун 150дөн ашык түрүн түздү. Койду колго үйрөтүү адам үчүн зор мааниге ээ болгон. Кой ага тамак, кийим берген. Эти даамдуу жана аш болумдуу. Сүтүнөн эжигей, быштак жасалат.

Балким жеген чыгарсыңар? Кой терисинен жылуу ичик, тон, тумак тигишет жана жака салышат. Кой терисинен ийленип даярдалган булгаарыдан бут кийимдер жасалат. Бирок койдон алынуучу эң баалуу нерсе - анын жүнү. Андан кийиз өтүк жасашып, килем жана ар кандай тор кийимдерди токушат. Кыргызстанда кыргыз кою, Тянь-Шань чала уяң жүндүү кою, алай кою өстүрүлөт. Алардын жүнү узун жана ичке болот.

Кой чарбасы Кыргызстанда эң маанилүү тармак болуп саналат. Кой багуунун сырлары жонундо биздин "ветеринария" бөлүмүнөн окусаңыз болот.

Көздөрүнүн каректери тик бурчтуу. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, койлордун эс-тутуму эң мыкты. Койлордун угуусу өтө курч, ошондуктан бул жандыктак чукул чыккан үндөрдөн өтө коркушат. Койлордун туут учурунда эгиз козулардын туулушу сейрек эмес, айтмакчы жаңы туулган козулар энесин үнүнөн тааныйт. Койлор жалгыз көпкө жашай албайт, жалгыздыкта алардын тынчы кетип, коркуу абалына түшөт, убакыттын өтүшү менен ал абалы күчөй берет.

Дүйнөдө койлордун орточо эсеп менен алты жүздөй түрдүү тукуму бар. Койдун жүнү ушунчалык уникалдуу болгондуктан, азыркы мезгилге чейин окумуштуулар кой жүнүнүн жылуулукту сактоо жана сапаты боюнча бирдей болгон синтетикалык үлгүсүн жасай албай келишет. Койлор ачык жерге чыкканда, койлор чочулап, үймөлөктөшүп, үйүр болуп басып калышат. Ал эми алардын айланасында кандайдыр бир тосмо же каша болсо, ал аларды тынчтандырып, жай оттой баштайт. Чоң койдун жүнүн кыркканда 10килограммга чейин жүн бериши мүмкүн.

Эң көп жашаган койлор - тоолордо жашаган кар койлору, алар 22-24 жылга чейин жашашат. Тоо койлору 5 чакырым бийиктикте жашай ала турган бирден-бир жандыктар. Ал эми эң кымбат породадагы бир койдун баасы миллион доллардан ашышы мүмкүн. Койлорду эчкилер менен аргындаштырса длагы болот. Биринчи клондолгон сүт эмүүчү албетте Долли кою болгон. Мына достор кой тууралуу маалыматыбыз ушундай болду. Кыргызчалап дайындаган Орозбекова М.

Кошумча шилтемелер:

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)