Илбирс

Мүмкүн, силер зоопарктан, кинолордон кара темгил тактары бар саргыч түстүү жырткычты көргөндүрсүңөр. Ал мышык сымалдар тукумундагы сүт эмүүчү жаныбар - "илбирс". Алгач илбирс жонундо маалымат берели. Анын денесинин узундугу 130смдей, салмагы 75кгга жакын. Жыш жүнү сары же саргыч кара темгилдүү. Бул - өтө күчтүү жана шамдагай келген сымбаттуу жырткыч. Кулагы кичине, тырмагы курч, буту кыска. "Илбирс" Африкада, Азиянын түштүк-батышында, Кавказда, Уссури крайында, Түштүк Сибирде, Тажикстанда, Түркмөнстандын, Казакстандын жана Кыргызстандын тоолорунда жашайт.

Алар көбүнчө ак карлуу бийик тоолордун корум таштуу, тик зоокалуу беткейлери менен тик кыяларында жүрөт. Кар калың түшкөндө гана ылдыйлап, тоо этегиндеги токойлорго чейин келет. Илбирс азыгын түн жамына издеп жөнөйт, ачка болсо күндүз да ууга чыга берет. Ал негизинен тоо эчки, аркар, элик, доңуз, кээде үй айбандары менен тамактанат. Ошондой эле улар, кекилик сыяктуу канаттууларга, суур менен кемирүүчүлөргө да аңчылык кылат.

Азыгын жашырынып барып же жолун тосуп аңдып жатат да, мышыкча секирии басып калат. Ал жараланган же күчүктөрүн коргогон учурда, жолунан капысынан чыкса, адамга да кол салуудан кайра тартпайт. "Илбирс" бийик тоонун барууга кыйын жериндеги үңкүргө тукумдап, ошол жерди бир нече жыл бою мекендейт. Май, июнь айларында 2-4 күчүк тууп, адегенде эмизип багат. Балдары көзүн ачып, басып калган соң, ар түрдүү айбандардын эти менен тамактандыра баштайт.

Төрөлгөн күчүктөр аң уулоого чоңдору менен бирге чыгат, кийинчерээк азыгын өз алдынча таап жей башташат. Илбирстер өтө азайып кеткендиктен Кызыл китепке жазылып, аңчылык кылууга тыюу салынган. Зоопарктар үчүн гана тирүү кармалат. Ак илбирс кыргызча да ушинтип коюшат. Достор эгер маалымат аз же толук эмес болсо пикир калтырып койгулачы. Биз оңдоп-түзөп пайдалуу маалымат бергендей бололу. Илбирс жөнүндө дагы бир макалабызды карап көрүңүз

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)