Заманчылар


Заманчылар (орусча - Заманисты) – 19-к-дын экинчи жарымы – 20 к-дын башындагы Кыргызстандагы жана башка чектеш аймактардагы кыргыз ойчулдарынын ж-а акындарынын өзгөчө философиялык агымы.

Алар өз ырларында акыр заман (кыямат-кайым) тарамдарын чагылдырганына байланыштуу илимде З. деп аталышат.

З-дын бир катар ырлары ж-а ой чабыты келечектен күнөм санаган (пессимизм) рухка чалдыккан, айрым учурда алар кыргыздардын патриархалдык-феодалдык коомдогу турмушун сынга да алган, жактаган да учурлары болгон.

Ошондой эле З-дын чыгармаларынан өнөргө, илим-билимге, улууну кадырлоого, эмгекчиликке үндөгөн, ач көздүктү, залимдикти айыптаган мүнөздөгү ой-мурасты да көрүүгө болот.

З. жалпы эле Борбордук Азия ж-а Чыгыш Түркстандагы мусулман калктарынын жазма ж-а оозеки адабиятына мүнөздүү чыгармаларды жаратышкан. Айрым социалдык ж-а диний чектелүүлөрүнө карабастан, З. өздөүнүн акындык өнөрү, философиялык ой мурасы м-н Токтогул, Барпы, Тоголок Молдо сыяктуу демократ акындарга таасир тийгизген.

З-дын көрүнүктүү өкүлдөрүнө Калыгул Бай уулу (1785-1855), Арстанбек Бойлош уулу (1824-1878), Молдо Кылыч Шамыркан уулу (1868-1917) жана башкалар кирет.

2016-08-11 65 Башкалар Жыргалбекова С. 2016-08-11