XX кылым


XX кылым (жыйырманчы кылым, 20 кылым, жыйырманчы жүзжылдык) — бул узактыгы 100 жыл түзгөн убакыт, 1901 - жылдын 1 - январынан 2000 - жылдын 31 - декабрына чейин созулган экинчи минжылдыктын акыркы кылымы болуп эсептелинет.

Негизги окуялар жана түшүнүктөр:

ХХ кылым ар кыл тармактын өзгөрүүсү жана өнүгүүсү(медицина, экономика, идеология, илим жана саясат) менен адамдардын дүйнөгө болгон көз карашын өзгөрттү жана алдыга жылдырды.

Экономикалык жактан башкы жыйынтыгы деп дүйнөнүн массалык түрдө табигый жана синтетикалык материалдарды иштетүүдө машиналык өндүрүштүн түүлүшү, конвейердик өндүрүү линияларын жана завод-автоматтардын пайда болуусу деп айтсак болот.

Бирок ошол эле учурда индустриялык жактан өнүккөн өлкөлөрдү 1907, 1914, 1920—1921, 1929—1933 (улуу депрессия), 1937—1938, 1948—1949, 1953—1954, 1957—1958, 1960—1961, 1969—1971, 1973—1975, 1979—1982, 1990—1991, 1997—1998 жж. болгон финансылык жана экономикалык кризистерге учуроосу - өндүрүштүн төмөндөшүнө, жумушсуздукка, капиталдык салуулардын кыскарышына, фирмалардын банкрот болушуна, акциялардын курсунун төмөндөшүнө жана ар кандай финансылык жапа чегүүлөргө да алып келген.

Бул кылымда ар кандай согуштук күч аракеттер көп болгон. Биринчи дүйнөлүк согуш, андан соң Экинчи дүйнөлүк согуш болуп, куралдануунун жүрүшү максималдуу түрдө болушу атомдук жана өзөктүк куралдарынын колдонулушуна да алып келген. Дүйнөнүн алп мамлекеттери АКШ жана СССРдин ортосундагы кансыз согуш дүйнөнүн тарыхында өчпөс окуялардын бири болуп калат.

Согуштар 90 миллиондон ашык адамдын өмүрүн алган(биринчи дүйнөлүк согуш-20млн. дон ашык, ар кандай жарандык согуш жана ачарчылыктын кесепетинен 10млн, экинчи дүйнөлүк согушта - 60 млн. дон ашык)

ХХ кылым саясий окуяларга да бай болду:

ХХ кылымда Кыргыз мамлекетин түзүүдө көптөгөн аракеттер жүрүп, жыйынтыгында бул кылымдын аяк бетинде Эгемендүүлүктү алганбыз. ХХ кылымда Кыргызстанда болуп өткөн орунттуу окуялар:

2016-08-11 58 Башкалар Жыргалбекова С. 2016-08-11