Вильям Шекспир


Уильям (Вильям ) Шекспир - англиялык улуу акын жана драматург.

Уильям Шекспир 1564-жылы 26-апрелде Англиянын Стратфорд деген кичинекей шаарчасында кол өнөрчү соодагердин үй-бүлөсүндө туулган. Англиядагы мыкты мектептердин биринен окуп, андан латын жана байыркы грек тилин үйрөнүп, Грек-Рим дүйнөсүнүн тарыхы жана анын адабияты менен таанышкан. Бул алган билими кийинки чыгармачылыгына чоң таасирин тийгизген.

Уильям Шекспир өзүнүн чыгыармачылык өмүрүндө 37 пьеса, эки поэма жана 154 сонет жазган. Анын "Жаңылыштык комедиясы" (1592 ), "Азоого чалма" (1593 ), "Генрих Vl" (1590-1592 ), "Ричард lll" (1593 )пьесаларынын негизги идеясы - мамлекетти бириктирүү зарылдыгы жана феодалдык анархияны жоюу болгон. Шекспир дүйнөлүк драматургияда биринчи болуп пьесаларын миф, легендаларга аралаштырбай күрөшүүнү түздөн-түз реалисттик жол менен чагылдырган. Экинчи мезгилдеги "Ричард lll" (1593 ), "Ромео жана Джульетта" (1595 ), "Виндзордогу ойсокелер" (1598 ), "Он экинчи түн" (1600 ) драмаларында турмуштун карама-каршылыктарын терең сүрөттөп, алардын гармониялуу чечилишине ишеним көрсөтөт. Шекспирдин чыгармачылыгынын үчүнчү мезгили (1600-1608 ) Англиянын коомдук-саясий турмушунун бурулуш жылдарына туш келет. Ушуга байланыштуу трагедиялык кырдаалдагы социалдык - философиялык чыгармалары - "Гамлет" (1601 ), "Король Лир" (1605 ), "Отелло" (1604 ), "Макмет" (1606 ), "Тифон Афинский" (1608 ) жана башкалары жаралган. Уильям Шекспир реалист гуманист болгон. Ал өзүнүн чыгармачылыгында зор көркөмдүк күч менен пайдакерчилик, арамдык, жүзүкаралык, адамдын тагдырына зыянкечтик кылуу сыяктуу көрүнүштөрдүн бетин ачкан. Анын чыгармаларындагы айрым образдар аркылуу көрсөтүлгөн. Ак менен каранын, чындык менен жалгандын, адалдык менен арамдыктын ортосундагы күрөш азыркы күндө да социалдык мааниге ээ болуп, өзүнүн күчүн жогото элек. Драматургдун пьесалары эчактан эле Мекенинин чегинен өтүп, дүйнөнүн көп өлкөлөрү менен элдеринин түгөнбөгөн кенчи болуп калды. Көптөгөн чыгармаларын кыргыз тилине которуп, сахнага коюу жагы 30-жылдардын ортосунан башталат. Анын гениалдуу чыгармаларын кыргыз элине жеткирүүдө кыргыздын атактуу акыны А. Осмоновдун жана жазуучу К. Эшмамбетовдун эмгеги зор. К. Эшмамбетов Шекспирдин "Гамлет" трагедиясын 1934-жылы которуп, 1937-жылы басмадан өзүнчө китеп кылып чыгарган. 1935-1940-жылдары Москвадагы театр институтунан окуган жаш кыргыз актерлору Москвада даярдалган репертуар менен келишип, 1941-жылы кыргыз драма театрында Шекспирдин "Король Лир" трагедиясын биринчи жолу сахнага алып чыгышкан. 1943-жылы А. Осмоновдун котормосундагы "Он экинчи түн" комедиясын О. Сарбагышев сахнага койгон. 1950-жылдардын башында Кыргыз драма театры атактуу "Отелло" трагедиясын коюуну ийгиликтүү ишке ашырган. Ал эми 1964-жылы ушул эле театрдын сахнасында "Король Лир" трагедиясы коюлган. Бул спектакль 1965-жылы Москвада Кремль театрында көрсөтүлгөн. Режиссеру Жалил Абдыкадыров болгон.

1610-жылдары Вильм Шекспир театр ишин таштап, Стратфордго биротоло көчүп кетет да өмүрүнүн акыркы жылдарында үй-бүлөсү менен үйүндө тынч жашап өтөт. Ал 1616-жылы дүйнөдөн кайткан.

2016-08-11 102 Башкалар Жыргалбекова С. 2016-08-11