Уукоргошун


Уукоргошун (Aconitum) – байчечекей тукумуна кирген өсүмдүк уруусу. Бийикт. 30-100 смге жеткен көп жылдык чөп. Тамыры тиштей кырка тизилген бир нече, кээде бир түймөктүү. Сабагы тик өсөт. Жалбырагы жөнөкөй кезектешип жайгашат, бөйрөктөй , жүрөкчөдөй , жээги 5-7 манжадай терең же чети эле тилкелүү. Гүлү туура эмес түзүлүштүү, түсү сары көк, көгүш кызыл, кээде ак, агыш көк, сабактын учунда калемчедей топ гүлдү түзөт. Желекчесинин экөө гана өөрчүп жетилип нектардыкка (ширеликке) айланып кетет. Чөйчөкчөсү 5. Аталыгы көп, энелигинин мөмө жалбыракчалары ар бири өзүнчө өөрчүйт. У-дун Түндүк жарым шарда 300, Кыргызстанда 9 түрү, (к. Аккодол, Кара барпы, Бурма кара, Кулунчак) негизинен бөксө жана бийик тоодогу шалбааа, токой арасында кездешет. У-дун бардык түрү өтө уулуу өсүмдүктөр, өзгөчө тамыры уулуу. Анда 10го жакын алкалоид бар. Негизгиси – аконитин. У-дун ширесинин 2-3 муздак тамчысы адамды өлүмгө учуратат. Буга карабастан байыртадан эле эл арасында дарылыкка колдонушкан. Анын тамырын сууга кайнатып (бир тиштей түймөк тамырын 0,5 литр сууга) ага сүт кошуп ысык ичишкен. Улаанган ооруларды дарылашкан. Акыркы жылдары У-ду кеңири изилдешип жаңы касиеттери табылган. Анын алколоиддеринен жасалган дарыларды медицинада , ветеринарияда кеңири пайдаланса болот.

2016-08-10 45 Башкалар Жыргалбекова С. 2016-08-10