Улуу Акбар


Акбар Желал-ад-Дин Мухаммад (УлууАкбар ) (14 октябрь1542 — 17 октябрь 1605) — Моголдординастиясынынʏчʏнчʏпадишахы , тимурид, Бабурдун небереси, Тамерландын тʏз урпагы. Улуу Акбар Амаракот шаарында Синд провинциясында туулган (АзырПакистандын провинциясы).12 жашка чейин ал жердеболгон. 1555-жылы атасыХумаюнмененДелиге келген.1556-жылы Хумаюнөлʏп , 14 жаштагы Акбар башкаруучуболуп калган. 4 жылдан сон регенти(аталык) Байрам ханды кубалап , чегараларды кенейтʏʏгө киришкен. Акбар Раджпутанды , Гуджаратты, Бенгалияны, Кашмирди бириктирген. Анын өмʏрʏнʏн көп бөлʏгʏ Тʏндʏк Индиянын баш ийбес башкаруучуларын бириктирʏʏгө арналган. АкбарчонатасыБабурсыяктуу эле сооданынөнʏгʏʏсʏнөжолачкан. Моголимпериясынын ( «монголдор» мененалмаштырбоокерек) мамлекеттик тили тʏрʏ тили жана хинди тили болгон. 1574-жылы негизиненөлкөнʏбириктирипбʏтʏпичкиреформалардыжʏргʏзʏʏгөкиришкен. Акбар өзʏнискуствонун, илимдинкоргочуусу катары тегерегинемыктыокумуштууларды, акындарды , музыканттарды , сʏрөтчʏлөрдʏтоптоомененкөрсөтөалган. АнынжакынвезириАбу-л Фазл, ар тараптуубилимдʏʏ, көптилбилгенадамболгонжанаАкбардынбашкаруусужөнʏндөэмгекжазган. Акбардынбашкарууучурунда живопись мектебитʏзʏлгөн , 24 минденашыктомдогукитепканатʏзʏлгөн. Акбар дингеабданкызыгуумененкараган , христиан дининедагы , католик миссионерлериКлаудио Аквавива, Антони де Монсерраттыкабылалган. Албукараларынабаардыкдиндердитутуугауруксат берген.1582-жылы ал өлкөдөмистикалыкокуудин-и иллахи («божественная вера»),таратуугааракеткылган. Булокууну Абуаль-Фазиль экөөиштепчыкканжанабулокууиндуизмдин, зороастризмдин , исламдынжанабиразхристиандынэлементтеринбириктиргенокууболгон. Акбар «акылжактырганишенимганааныкчындык»«Көпакмактар , салттардынкʏйөрмандары, акылгакөрсөтмөкатарындабабалардынсалттарыналатжанаушулжолмененөзʏлөрʏнтʏбөлʏкуяткакалтырышат» - депайткан. Анынокуусуна карата ирифеодалдаркөтөрʏлʏшкөчыгышкан. Анынөмʏрʏнʏнакыркыкʏндөрʏинтригалармененөткөн . Анынбаласы Салим ар дайыматасынакаршы кутум уюштуруп турган.1605-жылы Акбар өлʏп , баласы Салим Жахангирдегенатменентактыныээлеген . Абу-л-Фазл Аллами. Акбар-наме. Акбар // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) — СПб., 1890—1907.

2016-08-10 27 Башкалар Жыргалбекова С. 2016-08-10