Туратов Дүйшөнбай


Туратов Дүйшөнбай - адабиятчы, илимпоз. Кара-Кулжа районунун Жаңы талап колхозунда 1933-жылы туулган. 1947-жылы «Жаңы талап» жети жылдык мектебин, 1951-жылы Ош педагогикалык окуу жайын бүтүргөн.

1948–1954-жж. Мырза-Аке районундагы мектептерде окутуучу болуп иштеген. 1959-жылы Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун кыргыз филологиясын артыкчылык диплому менен аяктаган. 1960–1961-жж. пединститутта кыргыз адабияты боюнча окутуучу, 1961–1965-жж. Кыргыз СССР Илимдер академиясынын Тил жана адабият институтунда аспирант, 1965–1975-жж. ошол эле институтта кенже жана ага илимий кызматкер болуп эмгектенип, 1971-жылы «Кыргыз прозасындагы жаңы адамдын образы» деген темада кандидаттык диссертациясын жактаган. 1975-жылдын сентябрынан Ош мамлекеттик университетинде кыргыз адабиятынын башчысы, кыргыз филологиясынын деканы, азыр профессор болуп иштеп келет.

Адабиятчы окумуштуунун алгачкы эмгеги «Кыргыз тили жана адабияты боюнча методикалык көрсөтмө» деп аталып, 1961-жылы жарык көргөн.

1965-жылы «Кыргыз адабиятында оң каармандардын түзүлүү проблемасына карата» деген көлөмдүү илимий макаласы «Кыргыз совет адабияты жана азыркы учур» деген китепке кирген.

Кыргыз, казак, өзбек, түркмөн, тажик ж. б адабияттарынын көрүнүктүү өкүлдөрүнүн (А. С. Пушкин, М. Шолохов, А. Фадеев, Абай, Жамбыл, М. Ауэзов, С. Муханов, Навои, Хамза, Гафур Гулям, Айбек, Берди Кербабаев, М. Т. Заде, С. Айни, Н. Хикмет) чыгармачылыгы, көркөм адабиятты изилдөөнүн теориялык маселелери, окутуунун методикасы ж. б. 160тан ашык адабий сын, илимий изилдөө, публицистикалык макалалардын автору.

Өзбек эл жазуучусу Адыл Якубовдун «Аккуулардын көз жашы» романын кыргыз тилине которуп, редакторлук кылган жана Ч. Айтматов менен бирдикте ага баш сөз жазган.

1995-жылдан Кыргыз Республикасынын Журналисттер союзунун мүчөсү.

Университетте адабият адистиги курсу боюнча лекцияларды окуп, студенттерге курстук, дипломдук, ж. б илимий иштерге жетекчилик кылып келет.

Факультетте окумуштуулар кеңешинин, Ош мамлекеттик университетинин ардагерлер кеңешинин мүчөсү.

Кыргызстан ЛКЖС БКнын 6 жолу, Элге билим берүү тармагынын 5 жолу Ардак грамоталары менен сыйланган. 1983-жылы Элге билим берүүнүн отличниги, 1984-жылы «СССРдин эмгек медалынын» ээси, 1997-жылы Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген кызматкер, 2002-жылы Коомдук Айтматов академиясынын академиги болгон.

Кыргыз тили жана адабияты боюнча методикалык көрсөтмө – Ош, 1961.

В. И. Лениндин образы кыргыз поэзиясында. – Ф.,1967.

Кыргыз адабиятындагы жаңы адамдын образы. – 1970.

Кыргыз совет адабияты жана азыркы учур. К-те: Кыргыз адабиятында оң каармандын образдарынын түзүлүү проблемасына карата – Ф., 1965.

Адамзаттын түбөлүктүү идеалы. – Ф., 1970.

Жаштардын образы кыргыз поэзиясында. – Б., 1971.

Мезгил жана каарман – Ф., 1974.

Көркөм адабияттын тарбиялык ролу. – Ош, 1979.

В. И. Лениндин образы кыргыз поэзиясында. Кошумчаланып, оңдолуп басылышы. – Ош, 1980.

Кыргыз адабиятынын тарыхы – Б., 2002.

2016-08-10 33 Башкалар Жыргалбекова С. 2016-08-10