Төрөбеков Сапар


Төрөбеков, Сапар (1942-ж. т., Ивановка району) – живописчи. Кыргыз Республикасынын эл сүрөтчүсү (2000). Фрунзедеги көркөм сүрөт окуу жайын (1964), Москвадагы В. И. Суриков атындагы көркөм сүрөт институтун (1969) бүтүргөн. 1972-жылдан СССР сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү. 1968-жылдан республикалык, бүткүл союздук жана эл аралык көргөзмөлөрдүн катышуучусу. Т. жанрдык картина, пейзаж жана портрет жанрларында эмгектенет. Т. чыгармачылыгынын өзөгүн айыл турмушунан таасирленүүлөр түзөт. Т-дун чыгармалары Г. Айтиев атындагы кыргыз улуттук көркөм сүрөт искусство музейинде жана КМШ өлкөлөрүнүн музейлеринде сакталууда. Сүрөтчүнүн "Жайлоодогу кеч" (1971) картинасы СССР сүрөт академиясынын дипломуна татыктуу болгон. 1985-ж. Кыргыз ССР Жогорку Советинин Ардак грамотасы менен сыйланган.

"Төрт көркөм искусство" – 1924-ж. Москвада пайда болгон жана негизинен совет мезгилине чейинки көргөзмөлөрдөн белгилүү болгон график, живописчилерден турган көркөм бирикме. Бул бирикменин көп мүчөлөрү «Көркөм искусство дүйнөсү» жана «Көгүлтүр роза» көргөзмөлөрүнүн катышуучулары болгон. Заманбап капиталисттик өлкөлөрдүн көркөм мадания­тынан багыт алган бул бирикменин жетекчилери «материалдын көркөм формага чыгармачылык жол менен айланышын» сүрөтчүнүн негизги иши деп эсептешкен, ал эми сюжеттик байланыш мындай айлануунун жөн эле «шылтоосу» дешкен. Абстракттуу формалык тажрыйба жүргүзүү кээде бул бирикме мүчөлөрү тарабынан касталык түнтүк менен көркөм искусствонун коомдук ролун анча баалабастык менен айкалышкан. Бул бирикменин катышуучуларынын арасында эң четки багыттардын да өкүлдөрү болгон (Парижде иштеген Пуни, Малевич, Клюн жана башкалар), ошондой эле анын программасы менен убактылуу же кээ бир жеринде байланышкан сүрөтчүлөр болгон. Алардын кээ бири (мисалы, М. С. Сарьян, В. А. Фаворский, Н. П. Ульянов, В. И. Мухина) көркөм искусствонун көрүнүктүү устаттарынан болушкан. Живопись менен графикадан айырмаланып, скульпторлук менен архитектура бирикменин көргөзмөлөрүндө бир, эки катышуучулары менен гана көрсөтүл­гөн. Көргөзмөлөр 1925, 1926, 1929-жылдары Москвада, 1928-ж. Ленинградда өткөн.

2016-08-10 45 Башкалар Жыргалбекова С. 2016-08-10