Нефть-химия


Нефть-химия - нефтиден түрдүу химимялык заттар, материалдар өндүрүү процесстерин изилдөөчү жана иштеп чыгуучу химимялык илиминин бир тармагы. Ири молекулалык масс. бирикмелер хим-сы, химимялык кинетика жана катализ, химимялык тех-нол. ил. биригишинен 20-к. 2-чи жары-мыңда пайда болгон илимдин жаш тармагы. Н-х. пайда болуусу жана калып-танышы нефтини хим ыкма менен кайра иштетүүнүн илимий негизин туздү. Анын «дүркүрөп өнүгүшүнө эл чарбасында, өнөр жайында химимялык продуктулар, материалдардын көп колдонулушу себеп болду. Нефтини тереңирээк жана толук иштетүү анын курамын касиетин жана углеводород кайра иштетүү учурундагы өзгөрүүлөрүн изилдеп билүүнү талап кылды. Изилдөөнүн жыйынтыгында ар түрдүү жаңы ыкмалар, методдор жана процесстер пайда болду. Ө. ж-нда химимялык продуктуларды өндүрүүнүн жогорулашы, отун катары күйүүчү заттар, майлоочу майлар көп колдонулушу башка сырьё булагын табууну талап кылды. Сырьёнун мындай булагы болуп нефть жана нефти продуктулары болуп калды жана илимде, өндүрүштө нефть-хим. синтез деген жаңы тармак бөлүнүп чыкты. Бул тармактын негизги максаты — нефтини, нефти продуктуларын, нефти газдары н комплекстүү — толугу менен кайра иштетүү. Азыркы учурдагы Н-х. өзгөчөлүгү анын көп варианттуу синтездөө ыкмасын пайдаланып, бир эле химимялык затты ар түрдүү сырьёдон ар кандай методдор колдонуу менен өндүргөндүгүндө. Көп ва-рианттуулук мүмкүн болуучу синтездөө ыкмаларынан эң үнөмдүүсүн, ынгайлуусун тандап алууга мүмкүнчүлүк берет. Синтездөөдө алынуучу даяр заттар тазалыгына өзгөчө көңүл бурулат, анткени даяр зат бирикмелерден кайрадан тазалоо көп чыгымды талап кылат, өзүнө турган наркын жогорулатып коёт. Нефть сырьёсунун өзүнө турган наркы көмүргө караганда 10-20 эсе төмөн, ошондуктан химимялык ө. ж-нын негизги сырьёсу нефть, нефть продуктулары жана иефть газдары болуп калды.