Боз үйдүн негизги жабдуулары жана ички жайланышы


Боз үйдүн негизги жабдуулары — узанылуучу жана узданылуучу көркөм буюмдардын жалпы аталышы. Мында үй жыгачка негизинен уук, кереге, түндүк, босого-таяк, каалга жана бакан кирет. Үзүк, туурдук, түндүк жабуу биригип келип, боз үйдүн өрө кийизин түзөт. Боз үйдүн эшик чийи, канат чийи чыгдан чийи болот. Үйдүн жип-шууларына эшме, сызма болору кирет да, ансыз боз үйдүн жабдуулары бекитилбейт. Боз үйдүн ички жайланышы — «Ыпчада» туруучу эркектин, Ат жабдык, куралы, жарагы.

«Эпчеде» болуучу аялдын, Чыгданы, сабаасы, табагы» (Г. Момунова). Бул — эмеректердин үйдүн ичинен орун алышы. Эгер боз үй тегерек болбосо, шамалга байымсыз көрүнмөк. Мында шамалдын таасир эткен күчү аз болсун үчүн айлакер элибиз боз үйдүн цилиндр формасын тандап алышкан. Бул үйдүн ичин көркөмдөөгө, эмеректерди ирээттүү жайлаштырууга ойдогудай жагдай түзөт. Казан-аяк, ашканадан өйдө көшөгө (уул-келин тартып жата турган жай) жайлашат. Төр, жүк, кийим-кечек, ала бакан үй ээсинин жайынан кийин ээр-токум орун алат, анан эшик, ортодо коломто-тулга турат. Боз үйдүн ичинин ашкана тарабы «эпче», эр бүлө жайлашкан тарабы «ыпча» деп бөлүнөт.

2016-05-20 507 Кол өнөрчүлүк Жыргалбекова С. 2016-05-20