Үн бүтүп, шыбырап калуу. Үндүн бүтүшү ар кандай оорулардын белгиси болушу мүмкүн. А. тамак ооруларында (шишик, жырык жана башка) кездешет, себеби алкым бүктөөлөрү толук бирикпейт жана жакшы кыймылдабай калат. Ар кандай травмалар (калкан безинин операциясы), өпкөнүн, калкан безинин, көкүрөк органдарынын, кекиртектин, кызыл өңгөчтүн шишик оорулары, өнөкөт ларингит себеп

125 Медицина 2016-05-20

Сүйлөөнүн бузулушу. Мында бирөөнүн сөзүн түшүнбөйт же бир аз түшүнөт, ошондой эле өзүнүн оюн түшүндүрүү үчүн сөз, фраза айта албайт. А. көбүнчө мээнин сол жарым шарынын кыртышы жабыркаганда болот. Негизинен эки түргө — кыймыл жана сенсордук. А. болуп бөлүнөт. Кыймыл А-сында оорулуунун сүйлөө аппараттары (көмөкөй нервдери, булчуңдары, таңдай, эрин, тил), акыл-эси

262 Медицина 2016-05-20

Талма (эпилепсиялык), шакый, истерия кармардагы өзгөчө абал. А-нын бир нече түрү бар. Сенсордук А. көп кездешет, мисалы, сезүү А-сында адам денесинин айрым жерлеринде өзгөчө сезим (ооруксунуу, чымыроо, муздоо) туят. Көрүү А-сында жаркырак түстөр, жарыктын чагылуусу көрүнөт. Угуу А-сында түрдүү үндөр, ызы-чуу сезилет. Жыт А-сында бөтөнчө түтүндүн, жыпар заттын, чирик жыттанат. Висцералдык А. — ички органдардын А-сында жүрөк тез согот, ачка болуу же заңдагысы келүү сезими пайда

118 Медицина 2016-05-20

Оорулууну өзүнүн каны менен дарылоо методу; протеин менен дарылоо методдорунун бири. Оорулуунун венасынан кан алынып, ал кайрадан өзүнүн булчуңуна, чанда тери алдына же кан тамырларга жиберилет.

100 Медицина 2016-05-20

Ички органдардагы (жүрөк, өпкө, кан тамыр жана башка) үн кубулуштарын тыңшоого негизделген врачтык изилдөө ыкмасы. Өпкөнү тыңшоодо анын дем алгандагы дабышы, белгилүү ооруга мүнөздүү кыркыроо угулат. Жүрөктүн кадимки дабышынын өзгөрүшү же анда шуулдоонун пайда болушу жүрөк ишинин абалын, түрдүү оорунун пайда болгонун билгизет. Кан тамырлар кан басымын өлчөөдө тыңшалат. Курсакты тыңшап (карын жана ичегилердин) перистальтикасын билүүгө,

394 Медицина 2016-05-20