Зооморфтук образ

Зооморфтук образ (гр. zoon — жаныбар morphe — форма, образ, көрүнүш) — кудайларды, пирлерди айбанат кебетесинде элестетүү. Зооморфизм антроморфизмден мурда пайда болгон, айрым учурларда гана тең өнүккөн. Адамдардын жаратылыш кубулуштары жөнүндөгү түшүнүктөрү алгач негизинен зооморфтук формада болуп, антроморфтук элеске кийинчерээк өткөн жана 3. о-дар да антроморфтук образдардан мурун түзүлгөн (к. Антропоморфтук образ). Алгач зооморфтук формадагы образдардын баары эле антропоморфтук формага өтө бербейт. "Манас" эпосунда да 3. о-дарды учуратууга болот. Башкы каарман Манастын алп кара куш, ажыдаар, бөрү, жолборс жана башкалар жаныбарлар колдоп жүргөндө ага эч кимдин алы жетпейт, ок өтпөйт, найза тешпейт:

Кара чаар кабылан

Капталында чамынып,

Чолок көк жал арстан

Жан жагында камынып.

Бет алдында сур жолборс,

Пендеде мындай жан болбос (Саякбай Каралаев, 1. 148).

Ажыдаар — жыланы

Артынан сойлоп калгандай,

Көсөө куйрук көк бөрү —

Көкжал эрдин жөкөрү

Көтүнөн ээрчип алгандай,

Асман жаккы айбаты

Алп кара куш арбайып

Асмандан бутун салгандай (Сагымбай Орозбаков, 2. 186).

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)