Умай эне

"Умай эне" асмандан түшкөн экен. Ал өзү менен эки нерсени: куш менен даракты ала түшкөн дешет. Ошон үчүн дайыма «чынар (жашоо)» багында куш отурат. А түгүл түрк каганы Култегиндин баш кийиминде куш бар эмеспи. «Умай эне» кыргыздардын сыйынуучу рухуна кирет. Умай эне жөнүндөгү мифтик түшүнүк адамзаттын «Энелик доору» кезинен пайда болгон.

Кыргыз мифтерине Умай эне жөнүндө наристе көркөм элестетүү баян айтылып, энеси жана балдарды коргоочу, сактоочу ээнин (ээсинин) образын жараткан.

Курсакта бала Умай энеге «кыз болом, уул болом» деп ыйлайт экен. Ошондо "Умай эне" касиети менен теңеп «кыз болом» деп ыйлаганын уул кылып, «уул болом» деп ыйлаганын кыз кылып куяңга шапаттайт экен. Бакшылар: «Умай эне, алтын эшигиңди ач» деп төрөп жаткан аялга кайрылган. Ошо бала төрөлгөндө куяңы көк (шапаттын изи чыгып) төрөлөт имиш. Демек, Умай эне баланын эркек, кыз болушун белгилейт деген түшүнүк болгон.

«Умай эне» энени жана баланы ооруу-сыркоодон сактайт деген түшүнүктөн улам балдарды эмдегенде, дарылаганда «менин колум эмес, Умай эненин колу» деген сөздөр айтылып эмделген, учукталган. Үйгө бөбөктү жалгыз уктатып коюуга туура келгенде «Умай энеге тапшырдым» деп камсыз болушкан. Бөбөктүн бетин "Умай эне" жууйт деп күнүгө жууп отурбайт. Кыргыз мифтеринде Умай эненин образы, баяны жөнүндө бир кыйла көркөм чыгармалар жаралган.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)