Сүймөнкул Чокморов (1939-1992)

Сүймөнкул Чокморов (1939-1992)1939-жылдын 9-ноябрында Кыргыз ССРинин Чүй өрөөнүндөгү Аламедин районунун Чон-Таш айылында туулган. Сүрөтчү жана киноактер, СССРдин эл артисти (1981). Кыргыз ССРинин эл сүрөтчүсү (1990). ВЛКСМ жана Кыргыз ССРинин мамлекеттик Токтогул атындагы сыйлыгынын лауреаты. Төрт жолку кинематографист биримдигинин Эң мыкты эркек ролу үчүн дипломунун ээси (1969, 1972, 1974, 1978). Кинематографисттер жана сүрөтчүлөр биримдигинин мүчөсү. Эки жолку Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин Депутаты.

1953-1958-жылдары Фрунзе көркөм окуу жайын окуп аяктаган, 1964-жылы Ленинград И. Е. Репин атындагы сүрөт, скульптура жана архитектура институтунун сүрөт бөлүмүн бүтүрөт.

Сүймөнкулдун чыгармачылык таланты эки багытта өнүгүп келген. Сүрөт тартуу жанрында көп эмгектенүү менен, кино жаатында да көптөгөн фильмдерде ийгиликтүү актердун жүзүн көрсөткөн. Анын Караш караш кинофильминдеги биринчи чыгышы, ошондой эле андан кийинки ролдору да белгилүүлүктү алып келген.

Сүрөтчү катары Сүймөнкул Чокморов пейзаждарды, натюрмортторду тарткан, бирок портрет искуствосуна өзгөчө кызыгуу менен карачу. Анын моделдери негизинен чыгармачыл адамдар болгон. Сүймөнкул белгилүү Манасчы Саякбай Каралаевдин сүрөтүн, бир эмес, эки жолу тартып, динамикалуу, таланттуу акындын образын ийгиликтүү жараткан (С. Каралаев. Портрет - 1971-жыл, экинчиси - 1974-жылы). Ошондой эле актер Жумадыловдун (1971-жыл), Кыргыз ССРинин эл артисти Жанкорозованын да сүрөттөрүн жараткан (1973-жыл). Өзгөчө көңүл жана жылуулук менен Апа (1967-жыл) жана Менин балам (1972-жыл) образдары сүрөтчүнүн колунан жаралган.

Чокморовдун чыгармачылыгындагы эң маанилүүсү, бул чет өлкөлөрдөгү атактуу кино ишмерлери менен кезигүүсү болгон. Япон жергесиндеги кино-искусствонун чеберлери менен болгон кезигүүсүндө, япон кинорежиссеру Акира Куросава жана актер Тосиро Мифуненин, итальялык актриса Моника Виттинин сүрөттөрүн тарткан.

Сүймөнкул Чокморов 1992-жылдын 26-сентябрында 20 жыл бою күрөшүп келген ал кездеги сейрек Поликистоз аттуу катуу оорудан кийин көз жумган. Көрсө Сүймонкул төрөлгөндө эле бир бөйрөгү жок төрөлүптүр, ал эми экинчи бөйрөгүнүн ордуна майда бир нече бөйрөктөр иштечү экен.

Өзү жөнүндө: Бала кезимде мен абдан катуу оорудум, 3-класста окуп жүргөндө сыркоолоп калдым, ал эми 4-класска көчкөндө ушунча каттуу ооруп, өмүрүм ушу менен бүтөт го деген ойлор келди, төшөктөн тура албай калдым. Ар бир кыймыл мага адам чыдагыс азаптарды алып келчү.

Азыркы убакта Сүймөнкулдун артында 400дөй живопис эмгектери жана 20 фильмде тартылып эң мыкты образдарды жараткан эмгектери калды. Анын негизги сүрөт чыгармалары Кыргыз Мамлекеттик искусство жана сүрөт музейинде сакталып турат.

Бишкек шаарынын бир көчөсүнө С. Чокморовдун наамы берилген. 2005-жылы Чокморовго арналган почта маркасы чыгарылган ошондой эле 2009-жылы 5000сомдук акча купюрасында С. Чокморовдун элеси түшүрүлгөн.

Сыйлыктар:

Орто Азиадагы жана Казахстандагы VIII-кинематографисттер кароо-сынагынын Караш караш кинофильминде эң жакшы эркек ролун аткаргандыгы үчүн диплом. (1969-жыл Алма-Ата шаары)

Актердук эмгеги үчүн бүткүл союздук кинофестивал номинациясынын лауреаты (1972-жыл)

Биринчи актердук эмгеги үчүн бүткүл союздук кинофестивал номинациясынын лауреаты (1974-жыл)

Актердук эмгек үчүн сыйлыктар бүткүл союздук кинофестивал номинациясынын лауреаты (1978-жыл)

Кыргыз ССРинин Мамлекеттик Токтогул атындагы сыйлыктын лауреаты (1980-жыл, Улан фильминде катышкандыгы үчүн)

Комментариев: 2 RSS

1 Мира 10-04-2017 13:36

Для нас Суймонкул Чокморов с большой буквой актер, художник я все его фильмы видела и знаю, как он там играет это не передать, я бы нашим будущему молодежи посоветовала бы, смотрите фильмы с его участием, и не только его с выдающими актерами, как Болот Бейшеналиев и т.д. какие образы создавали они больше нет таких актеров может через сто лет будут если еще будут...

2 Петр 10-04-2017 13:40

кыргыз калкыма, азыркы жаштарга айтат элем, сыйлагыла, урматтагыла, сыймыктангыла ушундай улуу инсандарыбыз бар экен деп, мындай экинчи болбойт, азыркы калган ушундай эле актерыбызды сыйлап алалычы, бирок Чокморов биз учун историяда калган чон кайталангыс актер, художник...

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)