Бул жерде Сиздин жарнама болушу мүмкүн! 0(707)48-14-46 whatsapp

Молдобасан Мусулманкул уулу

Манасчы Молдобасан Мусулманкул уулу 1883-жылы Нарындын Ак-Талаа аймагындагы Терек деген жерде туулуп, 1961-жылы дүйнөдөн кайткан. Андан "Манас" 1935-жылы жазыла баштайт. Ал "Манас" эпосунун үч бөлүгүн негизинен бүт айткан. Бардыгы 203 миң сап ырдан турат. Демек, анын айткан "Манасы" башка варианттардын арасындагы ирдүүлөрдүн бири. Молдобасандын нускасы Сагынбайдын вариантына жакын, ошондой эле ал Сагынбайдын эң мыкты шакирттеринен болгон. Көпчүлүк учурда баатырларды сыпаттоодо Молдобасан чыгармачылык менен байытып баяндайт. Мисалы Сагынбайдын Манасты "Алтын менен күмүштүн ширөөсүнөн бүткөндөй" деген бардыкка белгилүү саптар менен башталган сүрөттөсүн жеке молдобасандык боектор менен минтип толуктайт.
Жети кабат кара жер
Салмагынан бүткөндөй
Жети дайра деңиздин,
Жаркынынан бүткөндөй,
Аңырайган капчыгай,
Алкымынан бүткөндөй...
Ажыдаар жыландын
Заарынан бүткөндөй,
Кышкы чилде сууктун
Каарынан бүткөндөй,
Бейштеги мөмөнүн
Наарынан бүткөндөй.
Музыка изилдөөчү В. Виноградов Молдобасандын "Манасты" аткаруу чеберчилиги жөнүндө мындай деп жазган: "Маанилүү жана улуксанаа, кичине кербезирээк Молдобасан отургучка отуруп, жеңин түрдү да, угуучуларды олуттуу түрдө айланта карап алып, адаттан сырткары музыкалык баяндамасын айтып кирди. Созулуңку обон адегенде сөз менен башталып, жээке урунган толкун сыңары бирде тегиз, бирде күчөп, бирде пастап, ырдын сабын санагандай жүрүп отурду... Анан ал бир топко жаңылмач айтып жаткансып жобурата сүйлөдү да, кайрадан баатырдык интонацияны да, кайрадан баатырдык интонацияны улап ырдап кирди. Көз карашы, келбети, кыймыл-аракети, мимикасы аркылуу манасчы өз каадасын, өз баркын, өз кадырын билдигенсип турду. Ал колу менен камырабай гана кыймыл жасап, абага кандайдыр бир сыйкырдуу сүрөттү тарткансыды да, анан чоң ишеним менен эпостун бир маанилүү жерин баса белгиледи. Молдобасандын айтуу манерасында чектен чыгуу деген жокко эсе.. Кайгы, азап, баатырдык эргүү, шайдоот, сейил, карыянын токтоо мүнөзү, душмандардын бечаралыгы, амлкөйлүгү сыяктуу далай-далай ар түркүн мүнөздөрдү манасчынын мимикасынан эле байкаса болот".

Манас сабагы, Бектур Исаков, Бишкек-1994-ж.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)