Бул жерде Сиздин жарнама болушу мүмкүн! 0(707)48-14-46 whatsapp

Манас эпосу

"Манас эпосу" кыргыз дөөлөтү, манас эпосунан алынган накыл сөздөргө көңүлүңүздөрдү буралы.

"Кулалы таптап куш кылдым.

Курама жыйып журт кылдым,

Куюккан жыйып эл кылдым".

-

Жердин өзү дөңгөлөк,

Жеткен жан келер жөрмөлөп.

Төртүнчү кабат асманда

Күнүң менен айлар бар.

-

Ар бир жылдыз, ай, күндөн,

Чоңдугу да кем эмес.

Алдындагы кара жер,

Дарыя канча таш канча,

Ушунчаны көтөрүп,

Акы албаган кандай эр.

-

Наадан балдар билбейт го,

Акыры ушу жалганда,

Өмүр сүрүп турбасын.

Өлгөндө болдуң топурак.

Жалганда жаның, бар болсо,

Бакыр да болсон, паашасың.

Төгүн жалган дүйнөдө

Өлбөй тирүү ким калат?

Туулуп өскөн жер калат,

Түбөлүк жашар эл калат.

-

Бендеге келет бир кезек,

Заманынды кылып от.

Нөөмөт эрге бир тиер,

Өнөрүңдү кылып от.

Миң күнчүлүк бейиштен,

Бир күнкү жарык күн артык.

-

Ар качандан бир качан

Жамандын жаны аялуу.

-

Нелер келип не кетпейт,

Эр жигиттин башына.

Ачуу - шайтан, акыл - дос,

Акылыңа акыл кош.

Бешенеге жазганды,

Качан да болсо көрөбүз.

-

Биздин элдин наркы бар,

Билсең сөздүн баркы бар.

-

Адырмак тоого бел керек,

Азаматка эл керек.

Элди баккан жер өлбөйт,

Эр төрөгөн эл өлбөйт.

-

Өзөктө күйгөн өрт жаман,

Өздөн чыккан жат жаман.

-

Төгүлгөн жерде жин калат,

Жуулган жерде кир калат.

Акыры жалган дүнүйө

Ажал жетсе ким калат.

Танаптуу жерде без калат,

Кыяматтын журтуна

Кыйла сонун сөз калат.

Акыры бир күн өлөрдө,

Ажал жетти деп калат.

Атышуу жерде чеп калат,

Акыры заман журтуна

Айтышууга кеп калат!

-

Акыл деген керемет

Акылы бар адамдын

Акылы алыс жүгүрөт.

Акылсыздын баарысы

Ак талаадай түңүлөт.

-

Жүргөнүм менин чала экен,

Дүнүйө ээси бала экен,

Артында бала жок болсо,

Дүнүйөсү курусун,

Бузулуп калган калаа экен.

-

Бала болсун мал менен,

Аргымак болсун жал менен.

Ар ким ишин кылбайбы

Өзүнө туштук ал менен.

-

Жамандык кылба, жан кыйба,

Жесир калган баарысы.

Жетим уул, тул катынга,

Жетилсин сенин урматың.

-

Урунбай жүргөн тоо барбы,

Урушпай жүргөн жоо барбы.

-

Өтүрүк сөз - өлгөн сөз,

Жалган айткан жаман сөз.

Убал кылбай бирөөгө.

Укканынды айтпагын.

Башкага тийип болорбу,

Пашаага тийип оңорбу?

Карага тийип болорбу,

Ханга тийген оңорбу?

-

Болсо бала шок болсун,

Шок болбосо жок болсун.

-

Ак жазганын көрбөйбү,

Ажалдуу жан өлбөйбү.

Өлгөн жан кайта келбейби,

-

Кейиген менен болобу,

Сабыркоодон не чыгат,

Сарсанасын коёлу.

-

Куу Дүйнөнүн түбүнө

Куусаң кантип жетесиң?

Курулай корко берсең сен

Куураган бойдон кетесиң.

-

Ыраактан кетер жол барбы?

Ынтымак салар эл барбы?

Боору жазы жай барбы?

Баш калкалар бай барбы?

-

"Манас эпосу" улуу кыргыз элинин тарыхтан өчкүс, өлбөс-өчпөс эпос болуп саналат.

Улууну кичүү сыйласа

Атадан калган салт ошол.

-

Сактын саны калат.

Мурут бар жерде сакал бар.

Заманында суусар бөрк,

Кимдер ыргап кийбеген.

Колдо дөөлөт барында,

Кимдер жыргап жүрбөгөн.

-

Туулмак бар, өлмөк бар,

Жакшылык менен жамандык,

Туш-тушунда көрмөк бар.

Аманат берген куу жанды

Ажал жетсе өлмөк бар.

-

Жолдо болсун изибиз,

Жоодон болсун ишибиз!

Көктө болсун жаныбыз,

Көөкөрдө болсун каныбыз.

-

Көңкү кыргыз балдары,

Көөсөрүң болсо калыңар.

Көсөлүүң, болсо барыңар!

Башыңды байлап өлүмгө,

Чачыңды байлап өрүмгө.

Аягың байла кишенге,

Айылда жүргөн өлбөйм деп,

Аманат жанга ишенбе,

-

Эр азамат болгондо

Намыс үчүн жараткан.

Атадан не үчүн тубамын

Аманат жаным чыкканча

Намыс жолун кубамын.

Андасаңыз билерсиз

Аманат дүйнө жалганын.

-

Ит ичпей турган ашынан үмүт кылат.

Арстан турган жерге аюу жолобойт.

-

Арстан эрдин башына

Алтымыш мүшкүл бир келет.

Өз жаманын билбеген

Өзгөгө кылат чоң милдет.

-

Каза жетсе, күн бүтсө,

Кайда да болсо өлөрбүз!

Чапкан балта өтөбү,

Чакырлоонун ташына.

Нелер келип, не кетпейт

Эр жигиттин башына.

Аттангандан тартынба,

Айтууга калсын артыңа.

-

Өкүмү күчтүү бир кудай

Өлбөс кылып койсочу

Өрттөнүп кеткен адамды!

-

Мурункулар айткан кеп:

Бир адамдын ырысы,

Бирөөгө ырыс болбойт деп,

Баштагылар айткан кеп

Башка адамдын дүйнөсү,

Башкага дүйнө болбойт деп.

-

Аманат койгон дүйнөгө,

Наадандар кылат кыянат

Акыры жалган сөз эмес,

Артында болот кыямат.

-

Жазуудан артык жан өлбөс,

Тактада жатып жан өлбөс.

Адам уулу кайда өлбөс,

Өлбөгөн пенде не көрбөс.

-

Өзү кадыр алланын

Өкүмүнө ким көнбөс.

-

Төгүлбөй турган кан болбойт,

Өлбөй турган жан болбойт.

Өлүмдөн качкан жан оңбойт.

-

Куру кайрат - баш айрат.

Калк туткасы хан болот

-

Казат - улуу жол болот.

Хан кайрылып конгон соң,

Канткенде жылдыз оң болот.

-

Ат кубаты жал менен,

Адамдын кучу мал менен,

Дарынын кучу бал менен,

Булуттун кучу жел менен,

Буудандын кучу тер менен,

Улуктун кучу эл менен,

Дыйкандын кучу жер менен,

Кыяндын кучу сел менен,

Катындын кучу эр менен.

-

Бөлүнсөң, бөрү жеп кетет,

Бөлүнүп калды кыргыз деп,

Бөлөк элге кеп кетет.

-

Карап турсам дүнүйө

Кайгырган эрдин шору экен,

Калкынан азган көр экен,

Кыйышкан эрдин шору экен!

Элдүүнүн баары эр экен,

Элинен азган жигитке

Эртелеп өлүм эп экен,

Калктуунун баары эр экен,

Канча айтса кеби эм экен!

-

Ажал берсе кудурет

Асмандап булут минсе да,

Очогор огу жетпейби,

Өлүм орток, жан бирге.

-

Эрегиште эр өлөт.

Кулалы кетет жерине,

Кутурган кетет тейине.

Тели куш учат жерине,

Тентиген кетет тейине.

-

Казгалдак деген кайран куш,

Кайрылып учат талаа үчүн.

Кимдер оюн бөлбөгөн,

Карындан чыккан бала үчүн.

-

Эр чекишип бекишет.

Айтса арман арылбайт,

-

Арман кылсаң табылбайт.

Телегейден тең өткөн,

Телегей журтуң көп өткөн.

О дүйнө кеткен эгиздер

Өпкүлөсөң табылбайт.

-

Он сегиз миң ааламдан

Ааламды бузган шер да өткөң.

Алтындан кылган сом балтаң,

Аларга өксөгөн менен айла жок.

Өткөндөргө көп өксөп

Жолукпа чердүү балээге.

Эчен бир дөбө жер өткөн

Ал эмес атабыз

Адам тең өткөн.

Эчен бир сендей хан өткөн.

Өткөнгө өксөгөн менен айла жок,

Кеткендерге кейиген менен пайда жок.

-

Түбүндө бадыраң темир курч болбойт.

Ушу башка өскөн арам журт болбойт.

Курама темир курч болбойт,

Ушундай кутурган иттер журт болбойт.

-

Абийирдүү киши ирикпейт,

Дүйнөдө акылсыз иттер бирикпейт.

-

Тагдырды болсо ким көрбөйт,

Ажалы жетсе ким өлбөйт.

-

Бүгүн көргөн эртең жок,

Ушундай экен дүйнө бок.

"Манас эпосу" Унутпайлы, даңктайлы, эпосто ушунчалык мыкты философиялык ойдогу сөздөрдү азыркы заманда дагы эскирбей, мааниси зирек.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)