Кыргызстан

Кыргызстан Борбордук Азиянын түндүк-чыгышында жайгашкан. Анын чегаралары негизинен табигый чектер-суулар жана тоо кыркалары, Чүй, Талас жана Фергана өрөөнүнүн түздүктөрүндөгү жерлер боюнча өтөт. Кыргызстан түндүгүнөн Казакстан Республикасы, батышынан Өзбекстан Республикасы, түштүк-батышынан Тажикстан Республикасы, түштүк-чыгышынан Кытай Эл Республикасы менен чектешет. Кыргыз Республикасынын аймагы батыштан чыгышты карай 900 чакырымга созулат, түндүктөн түштүктү карай 410 чакырым жана болжол менен 39град жана 43град түндүк кендиктин ортосунда жатат. Кыргызстандын аянты - 199,9 миң чарчы/чакырым. Аймагынын дениз денгээлинен орточо бийиктиги 2750 м. Эң чоң бийик жери 7439 м (Жениш чокусу), эң жапыз жери - 394 м (республиканын түштүк-батышында).

Улуттук валюта

Сом - Кыргыз Республикасынын улуттук валютасы. Кыргызстан өзүнүн улуттук валютасын бекиткен КМШдагы биринчи өлкө болгон. Улуттук валюта "сомду" киргизүү жөнүндө токтомду Кыргыз Республикасынын Парламенти 1993-жылдын 10-майында кабыл алган.

Мамлекеттик жана расмий тил

Мамлекеттик тил - кыргыз тили. Расмий тил - орус тили. Кыргыз тили Кыргыз Республикасынын мамлекеттүүлүгүнүн негиздеринин бири болуп эсептелет. Кыргыз тилинде көптөгөн басма ЖМКлар, коомдук-саясий адабият, көркөм чыгармалар басып чыгарылат, эфирге радио жана теле берүүлөр чыгарылат, иштиктүү кат алышуулар жана мекемелерде расмий документтер жүргүзүлөт. Орус тилине "Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тили жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 2004-жылдын 2-апрелиндеги Мыйзамы менен расмийлик статусу берилген жана бүгүнкү күндө орус тили "улут аралык мамилелердин тили" деп таанылган. Кыргызстан - орус тили расмий тилдин статусун сактаган Орто Азиядагы бирден бир республика. Орус тилине ушул статусту бекемдөө менен көз карандысыз Кыргызстан республиканын орус тилдүү калкына өзүнүн достук мамилесин көрсөткөн.

Калкы

Кыргызстан - көп улуттуу мамлекет, анда 90дон ашык улуттун өкүлдөрү жашайт. Республиканын калкы 2007-жылдын башталышына карата 5 млн. 190 мин, адамды түзгөн. Негизги калкы - кыргыздар (69%). Эн ири улуттук диаспоралар - өзбектер, казактар, уйгурлар, дунгандар, орустар, татарлар. Акыркы мезгилде калктын табигый өсүшү байкалууда. Калктын үчтөн бир бөлүгүн балдар жана өспүрүмдөр түзөт, 59 пайызы - эмгекке жарамдуу калк жана 8 пайызы - эмгекке жарамдуу курактан улуу адамдар. Калктын орточо жашы - 27 жаш.

Рельефи

Кыргызстан тоолуу республика (тоолор 94 пайызын; түздүктөр 6 гана пайызы). Республиканын аймагынын эң бийик көтөрүлүп турган бөлүгү - анын чыгыш чет жакасы. Мында Кытай менен чегарада бүткүл Тен, Ири тоо системасынын эң бийик чекити - Жекиш чокусу (7439 м) жана Хан-Теңир (6995 м) жайгашкан. 4500 - 7000 м бийиктикке жеткен эн бийик жана залкар тоо кыркалары Текир-Тоонун чет жака бөлүктөрүндө жайгашкан. Бул түштүк-чыгыштагы Какшаал-Тоо, түштүк-батыштаты Алай жана Түркстан тоолору, түндүк-батышта жана түндүктө Талас жана Кыргыз кырка тоолору, түндүк-чыгышта Күнгөй Ала-Тоо. Республиканын Тажикстан менен чегарасында Чок-Алай (Алайдын артындагы) кырка тоолору бөлүнүп турат, мында Кыргызстандагы бийиктиги боюнча экинчи чоку - Ленин чокусу (7134 м) бар.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)