Бул жерде Сиздин жарнама болушу мүмкүн! 0(707)48-14-46 whatsapp

Кокон хандыгынын пайда болушу

1709-жылы Фергана ороонунун борбордук болугундо (Маргалан чолкомундо) кочмон феодалдардын жардамы менен Шахрух бий башкаруучу болуп жарыяланган. Анын бийликке келишине Акбото бий чон комок корсоткон. Санжыра боюнча Шахрух Бабурдун урпактарынан болгон. 1709-1876-жылдары окум сургон Кокон мамлекетинин онугуусун уч доорго болуп кароо ылайыктуу: 1.1709-1800-жылдары Кокон мамлекетинин туптолушу. Бул мезгилде Кокон амирлиги оз алдынча мамлекет катары саясий-административдик жактан калыптанып, социалдык-экономикалык жактан чыналган. Фергана чолкому Кокон мамлекетине биротоло бириккен. 2.1800-40-жылдары Кокон хандыгынын онугушу жана гулдоо мезгили. Кокон мамлекети саясий-административдик жактан кучтуу онугуп, ички-тышкы саясаты чыналган. Фергана ороонунун экономикалык абалы бекемделген.

Кокон хандыгын Фергана ороонунон сырткары жактарды караткан. 3.1842-76-жылдары Кокон мамлекетиндеги социалдык-саясий кризистердин кучошу жана хандыктын кулашы. Бул мезгилде ички карама-каршылыктардын осушу, мамлекеттик тузулуштун бошондошу, бийликтин эзуусунун кучошу саясий кризиске, элдик которулушторго алып келген. 1873-76-жылдары элдик кыймыл Кокон мамлекетин биротоло кулаткан. Натыйжада Фергана ороонун орус колонизаторлорунун каратып алышына ынгайлуу шарт тузулгон. Фергана аймагынын Бухара хандыгынын карамагынан биротоло болунуп чыгышы Ирдана бийдин (1751-70-ж.) ишмердиги менен байланыштуу.

1754-ж. Бухара эмири Мухаммед рахим, Кокон эгеси Ирдана бий жана кыргыздын кушчу-мундуз урууларынын улугу Кубат бий Оротобого жортуул уюштурушкан. Кубат бийдин кушчуларды бийлеп тургандыгы тууралуу акыркы маалыматтар 1785-ж. таандык. Кубат бий 18-кылымдын экинчи жарымында Фергана ороонундогу жалпы кыргыз уруу башчыларынын эн атактуусу, тааанымал, кадырман адам болгон. Кубат бий Кокон, Бухара, Кашкар акимдерине баш ийбестен, алар менен тен ата оз элин башкарып, коншу олколор менен шартка ылайыктуу учурда каалагандай достошуп, каалаганда мамилени бузчу. Анын эр журоктуулугун, тайманбастыгын, курчтугун баалаган окумдарлар аны «Бахадур-бий» («Баатыр бий») деп да аташкан. 18-к-дын экинчи жарымында кокондуктарга каршы коз каранды эместик учун курошто эл башында турган кыргыз мыкты кулундарынын бири Ажы бий (Ажыбек) болгон. Кытайлык географтын (18-к.) жазган маалыматтарына Караганда кыргыздардын адыгине уруунун чыгааны Ажы бийге Бухарадан кун чыгышты коздой кенири аймакты жердеген 200 мин кыргыз баш ийчу. Кайсы бир жылы ал эли менен бирге кытай букаралыгына отмок болот. Бирок кийин ал мындай ойдон баш тартып, Алай жана Ош аймактарындагы бардык кыргыз урууларын ынтымакта бийлеп турган.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)