Карышкыр

"Карышкыр" жонундо маалымат. Карышкырды бөрү деп да аташат. Карышкыр пайдалуу жырткыч айбанбы же зыяндуубу? Минтип суроо коюунун өзү эле жаңылыштык. Анткени көп жаныбарлар бир эле мезгилде пайдалуу да, зыяндуу да болушу мүмкүн. Карышкыр кой, бакма бугуларга кол салып, адамга зыян келтирет. Бирок ал токойдо же тундрада көбүнчө начар, ылаңдуу жаныбарларга аңчылык кылат, анткени мындай жаныбарларды кармап жеш оңой. Ылаңдууларын жок кылып, карышкыр токойго жана андагы жан-жаныбарларга пайда келтиргендиктен, аны токой санитары деп да коюшат. Бирок карышкырдын жеми ылаңдуу жаныбарлар гана эмес. Анчалык шамдагай, сак, амалкөй болбогон, начар өсүп, үйүрүнө тең боло албаган жапайы жаныбарлар да карышкырга жем болот. Карышкырдын токойго жардамы ушулар менен эле чектелбейт.

Эгер токойдо жаныбарлар өтө көбөйүп кетсе, тоют жетишпей жаныбарлар ач калып, начарлап ылаңдай баштайт. Мажүрөө канаттууларды, айбанаттарды жеп "карышкыр" башка жаныбарларды ачкалыктан, ылаңдан, тукуму бузулуудан сактап калат. Ошондуктан карышкырды жапайы жаныбарларды көзөмөлдөгөн малчы деп да атаса болот. Зыяны да пайдасы да бар карышкырларды кырып жоюу керекпи же аларды коргоого алган оңбу? Карышкыр өтө көбөйүп кетип, кой, уй, бакма бугуларга зыян келтирген жерлерде аларга аңчылык кылышат.

Ал эми карышкыр анча көп болбой, адамдан алыс жашаган жерлерде аларга башкача мамиле жасоо керек. "Карышкыр" - өтө амалдуу жана акылдуу жырткыч. Жаныбарлардын арасынан жападан жалгыз, өч алганды билген айбан. Ал өзүнө аңчылар келе жатканын тез сезет да, бул жерден көп убакытка башка жакка ооп кетет. Ошондуктан кээде аларды жөн эле чочутуп коюу жетиштүү. Карышкырлар бөлтүрүктөрүн ийинде чоңойтушат.

Эң тажрыйбалуу из кубарларда анын ийинин оңой менен таба алышпайт. Эгер коркунучту сезип калышса, бөлтүрүктөрүн башка жерге тиштеп ташып, бекем катат. Күзүндө бөлтүрүктөр кадыресе жетилет, кышкысын ата-энесине, башка чоң карышкырларга кошулуп кышкы жортуулга чыгышат. Аңчылар кардагы издерге карап карышкырдын үйүрү качан өткөнүн биле алышат. Бирок бул үйүр өтө сак жана тез жүргөндүктөн табуу өтө кыйын.

Карышкырлар адамга бет келүүдөн качышып, казылган чуңкурларды. коюлган капкандарды жана башка кооптуу жерлерди айланып өтүшөт. Күтүлбөгөн жерден пайда болушуп, адамдар аркы-беркисин камдагыча короо-сарайдан койлорду бөктөрө качышат. Карышкыр жонундо дилбаян жазсаңыз ушул маалыматтарды колдонсоңуз болот. Кошумча шилтемелер:Кызыл карышкыр, карышкыр-2

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)