Бул жерде Сиздин жарнама болушу мүмкүн! 0(707)48-14-46 whatsapp

Каңлы

Каңлы, канды – б. з. ч 3–1-кылымдагы түрк уруулар бирикмеси. Сырдарыянын орто агымындагы өрөөндө жайгашкан. Борбору – Отрар шаары болгон. Түрк тилдүү каңгүйлөр зороастризм динин тутуп күнгө, айга жана айрым жапайы аң жаныбарларга сыйынышкан. Усундардын көрсөткөн кысымынан каңгүй уруулары түндүк хунндар байырлаган аймактарга көчүп өтүшкөн. Алар алан-сармат, хазар, согду, эфталиттерге, Батыш Түрк кагандыгына, арабдарга, Караханийлер дөөлөтүнө каршы күрөшүшкөн, айрым учурларда көз каранды абалда да болуп турушкан. Кыпчак үстөмдүгүнөн мезгилинде каңлылар кыпчак уруулук союзуна компонент катары кирип, 13-кылымда каңлылар кыпчактардын орчундуу бөлүгүн түзүп калышкан. Рашид ад-Дин каңлылар Элуй Сирас жана Көк Ирдыш (Иртыш) дарыяларынын ортосунда наймандар менен бирге кыргыздарга жамаатташ жайгашкандыгын жазат. Болжолу 11–13-кылымда каңлылардын бир бөлүгү Жетисуудан түндүк-чыгыш тарапта көчүп-конуп жүрүшкөн. Ушул мезгилде Хорезм шахтарынын мамлекетинин саясий турмушунда каңлылардын таасири күчтүү болгон. Абул Гази К-ларды огуз уруулары менен Ысык-Көл, Жулы, Телашта (Талас) жамаатташ жашагандыктарын баяндайт. Плано Карпини жана Рубрук 13-кылымда каңлыларды Сырдарыянын төмөнкү агымына, Каракумга чектеш аймактарга жайгаштырышат. 13-кылымда каңлылар Орто Азиядагы эбегейсиз зор аймакка (огуз-кыпчак этностук чөйрөсүнө) чачырап кетишкен, каңлылар бүгүнкү ногой, каракалпак, казак, крым татарлары жана башка элдердин этностук пайдубалын түптөөгө катышкан негизги этнокомпонент. Каңлы уруусун кыргыздардын курамындагы Булг(а)чынын тукумдары катары 16-кылымда Сайф ад-Дин Аксыкенди тарабынан жазылган «Мажму ат-Таварихте» эскерилет.

Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)