Калпактын символикасы

КЫРГЫЗ КАЛПАГЫНЫН СИМВОЛИКАСЫ
А) Калпактын төбөсүндөгү кайчы сызык (кошуу формасындагы ):
- Күндүн аян белгиси.
- Өмүрдүн, тиричиликтин, жалпы жашоонун символу.
Б) Төбөсүндөгү топ чачы:
- Тукумдун, тамыры тереңге жайылуунун аян белгиси.
- Тынчтыктын, жаркын турмуштун, токпейил жашоонун символу.
- Күлгун жаштыктын, оттуу курактын аян белгиси.
Ал эми калпактын төбөсүн басып же түшүрүп кийүүнүн тарыхы уламышка барып такалат. Чынгыз хандын тун уулу Жөчүнүн аскерлеринин өзөгүнкыргыздар түзгөн. Жөчү да кыргызга таянып, атасынын айрым буйруктарынан баш тарткан. Согушта дайыма чон чабуулдун учунда, алгы сапта болгон. Ошол себептүү Жөчү ар дайым женишке жетишип турган. Жеңишке текеберсинген Жөчү каяша айта баштаганда Чыңгыз хандын жашыруун буйругу менен Жөчү хан кан чыгарылбай өлтүрүлгөн. Жөчүнун оң колу болуп турган кыргыз жоокерлери туш тарапка тараган. Чыңгыз хан бул баш тартууну угуп, бүтүндөй кыргыздарды чаап талкалап, тирүүсүнө салык салып басынткан. Менден бир белги болуп калсын деген Чыңгыз хандын буйругу менен анын жоокерлери кыргыздардын калпагынын төбөсүн басып, ичине капшыртып койгон: Дал ошондон бери кыргыз калпагынын төбөсүн түшүрүп, ичине капшырып, басып кийип калган делет.
Төбөсү түшкөн белги:
1.Баш көтөрөөр эр бүлө үйдө жок калды. Кимдин бийлиги күчтүү болсо, ошонун үйүтүндө, үйрүсүндө болом деген аян белги.
Элдеги "Төбөңдөн ургур!", "Төбөң түшүп калгыр!", "Төбөң түшкүр!", "Төбөң түшкүрдүкү" – деген сыяктуу каргыш сөздөр да ошондон калган. 2.Калпактын оң кыргагын басып кийсе (төмөн түшүрүп же шыпырып) аялынан (эгер эркек үй бүлөлүү жан болсо), ата - энеден, зор дөөлөттөрдөн айрылуу белгиси, аяны деп эсептелген.
3.Калпактын сол ныптасы көтөрүлбөй төмөн шыпырылып (оң кыргагы төмөн каралып жапырылса) өтө күчтүү аза күтүү аян белгиси. Анда айылдын, элдин куттуу баатырынан тектүүсүнөн, кадырман аксакалынан айрылып, аза күтүү аян белгиси.
4.Калпактын төбөсүн түшүрүп, эки кырын тең терең жапырып (шыпырып) кийсе: "Мен кулак кести кул катары жүрөмүн. Артымдан издеп алаар каруу – күч калбады", деп жедеп, тукулжурап, мүңкүрөп, мөгдөп калуунун белгиси.
5.Калпактын кыры менен кырбуусундагы манат, баркыт, чый баркыт сыяктуу кездемелердин кара, көк, кызыл, күрөң түсү жаш өзгөчөлүгүн билдирсе, көбөөлөнгөн кыргактын өзү - таяныч, өбөк, жөлөк колдоонун ыйыйк символу.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)