Бул жерде Сиздин жарнама болушу мүмкүн! 0(707)48-14-46 whatsapp

Фиельструп Феодор (Теодор) Артурович

Фиельструп Феодор (Теодор) Артурович, россиялык, советтик саякатчы, таанымал этнограф, кыргыздардын этнографиясын жазган эн таанымал изилдөөчүлөрдөн, кыргыздар тууралу фундаменталдуу эмгек жазган, 1889-ж. 19-январында Петербургда туулган, атасы Артур-Фредерик Фиельструп улуту дан (даниялык), 1856-ж. Копенгагенде туулган. Техникалык университетти аяктагандан соң, Россияга келет, энеси – Флоренция Мэри Фиельструп теги англистерден, англис тилинен сабак берген. Теодор Фиельструп гимназияны. Андан соь соода училищесин аяктайт. 1908-ж. Петербург университетинин Чыгыш тилдер факультетине келип кирет. Ошол эле жылы окуу жайдын роман-герман бөлүмүнө которулат. Ал өз убагында атактуу орус этнографы Л. Я. Штернбергдин Петербург университетинин алдындагы антропология жана этнография тармактары боюнча уюштурулган ийримдеги лекциясын кунт коюп уккан. 1912-1913-жж. чет элдик илим адамдары менен Кавказга, Монголияга саякат жасаган. 1914-1915, андан соң, 1916 жж. Туштүк Америкадагы индей урууларынын ичине илимий жүрүшкө катышып, анын натыйжасында бир катар илимий билдирүүлөрдү жасаган. Императордук Орус географиялык Коому талантуу жаш илимпозду атайын медаль менен сыйлашканы маалым. Бул илимий жүрүштө испан тилин кунт коюп өздөштүргөн. 1916-ж. университетти аяктагандан кийин Археология жана Этнография музейине (МАЭ) кызматка алынат. 1918-ж. белгилүү башкыртаануучу жана археолог С. И. Руденко менен биргеликте Урал жана Томск аймактарынын этникалык картасын чийген. 1920-ж. Томскиге биротоло келип, университетте дарс окуп, студенттер үчүн Минусин-Абакан илимий-практикалык экспедициясын уюштурат. Енисей кыргыздарынын урпактарына болгон (хакастарга) илимий сапарга С. И. Руденко менен биргеликте катышкан экен. Хакастардын ичинде үйлөнүү салтына багышталган көрүнүштөр жана каадалар, сүт азыктары боюнча атайын илимий макалаларды жарыкка чыгарган. Хакастардын элдик оозеки чыгармалары жана фольклору боюнча атактуу түрколог С. Е. Малов менен биргеликте илимий изилдөөнү жарыкка чыгарышкан. Хакастардын ичинде болуу жана изилдөө иштери В. А. Фиельструп андан сонку учурда теңир тоо кыргыздарына илимий жүрүштү уюштурууга турткү бергендей. Ошол эле жылдары козголоңчул адмирал Колчактын армиясына чакырылып, француз генералына тилмеч катары кызмат өтөгөн экен. 1921-1925 жж. Крым ж. б. жерлерде МАЭ үчүн музейлик предметтерди жыйноо менен алектенет. 1924-1945 жж. Средазкомстаристин бөлгөн каражаты менен Кыргызстандын Тенир Тоо жана Фергана өрөөнүнүн аймактарын тереңдетип изилдейт. Кыргыздардын этнографиясы боюнча өтө зор маалыматтарды жыйнап илимге киргизген. Тилекке каршы, ал фундаменталдуу эмгек кийнчерээк гана жарык көргөн (Из обрядовой жизни киргизов начала ХХ в. / В. А. Фиельструп, Отв. ред. Б. Х. Кармышева, С. С. Губаева, Ин-т этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая. — М.: Наука, 2002. -300 с.: ил.). 1933-ж. Кавказга акыркы ирет илимий экспедиция уюштурат. Ошол эле жылы 26-ноябрда камакка алынып, 7-декабрда НКВД алган сурак учурунда өлтүрүлгөн. 1958-ж. Феодор Артурович Фиельструп кайра акталган.

Оставьте комментарий!

Пикириңиз текшерилгенден кийин жайгаштырылат.

Вы можете войти под своим логином или зарегистрироваться на сайте.

(обязательно)