Бактериофаг

Бактерия клеткаларын жабыркатуучу, анда көбөйүүчү жана аны эритүүчү (лизис) бактериялардын вирусу. Б. ага өтө сезгич бактериялар бар жерде болот. 1898-ж. орус окумуштуусу Н. Ф. Гамалея бактериялардагы лизис кубулушун 1-жолу байкаган. 1915-ж. англиялык врач Ф. Туорт стафилококк колониясынын (Шилтеме: Бактериялар) өзүнөн өзү эришин байкап, мындай колониянын фильтратында бактерияларды кармап калуучу майда чыпкадан өтүп кете турган, эритүүчү агент болорун аныктаган. Ф. ТуортКененирээк...

Бал

Аарылар тамак продуктусуна айландырган гүл нектары. Бал — азыктык, биологиялык жана дарылык жактан баалуу тамак продуктусу. Анын негизги составдык бөлүгү (69%) — инверсияланган канттан (глюкоза менен фруктозанын аралашмасы) тургандыктан ал оңой сиңет. Азыктык жана биологиялык жакшы касиеттерине карабастан аны ашыкча колдонууга болбойт. Балдын негизги составдык компонентинКененирээк...

Баланит, баланопостит

Жыныс мүчөсүнүн башынын тери катмары менен ички кабыгынын сезгениши. Б-те жыныс мүчөсүнүн башынын тери катмары жана ички кабыкчасы калыңдап териси түйрүлбөй, кызарып, ириңдеп, жараланат (фимоз). Айрыкча жаш балдарда жыныс мүчөсүнүн башы кычышат, тырмоонун натыйжасында ириңдеп сезгенет. Кант оорусу менен ооруган адамдарда Б. көп жолугат. Фимозго өтүп кеткен Б-те жыныс мүчөсүнүн башы сезгенип,Кененирээк...

Аускультация

Ички органдардагы (жүрөк, өпкө, кан тамыр жана башка) үн кубулуштарын тыңшоого негизделген врачтык изилдөө ыкмасы. Өпкөнү тыңшоодо анын дем алгандагы дабышы, белгилүү ооруга мүнөздүү кыркыроо угулат. Жүрөктүн кадимки дабышынын өзгөрүшү же анда шуулдоонун пайда болушу жүрөк ишинин абалын, түрдүү оорунун пайда болгонун билгизет. Кан тамырлар кан басымын өлчөөдө тыңшалат. Курсакты тыңшап (карын жана ичегилердин) перистальтикасын билүүгө,Кененирээк...

Аутогемотерапия

Оорулууну өзүнүн каны менен дарылоо методу; протеин менен дарылоо методдорунун бири. Оорулуунун венасынан кан алынып, ал кайрадан өзүнүн булчуңуна, чанда тери алдына же кан тамырларга жиберилет. А. катуу кармаган жана өнөкөт ириңдүү сезгенүү процесстер, көпкө созулган пневмония, теринин көпкө айыкпаган жарасы, фурункулёз, гидраденит, катуу кармаган жана өнөкөт артрит жана башка ооруларда колдонулат.

Аура

Талма (эпилепсиялык), шакый, истерия кармардагы өзгөчө абал. А-нын бир нече түрү бар. Сенсордук А. көп кездешет, мисалы, сезүү А-сында адам денесинин айрым жерлеринде өзгөчө сезим (ооруксунуу, чымыроо, муздоо) туят. Көрүү А-сында жаркырак түстөр, жарыктын чагылуусу көрүнөт. Угуу А-сында түрдүү үндөр, ызы-чуу сезилет. Жыт А-сында бөтөнчө түтүндүн, жыпар заттын, чирик жыттанат. Висцералдык А. — ички органдардын А-сында жүрөк тез согот, ачка болуу же заңдагысы келүү сезими пайдаКененирээк...

Афазия

Сүйлөөнүн бузулушу. Мында бирөөнүн сөзүн түшүнбөйт же бир аз түшүнөт, ошондой эле өзүнүн оюн түшүндүрүү үчүн сөз, фраза айта албайт. А. көбүнчө мээнин сол жарым шарынын кыртышы жабыркаганда болот. Негизинен эки түргө — кыймыл жана сенсордук. А. болуп бөлүнөт. Кыймыл А-сында оорулуунун сүйлөө аппараттары (көмөкөй нервдери, булчуңдары, таңдай, эрин, тил), акыл-эсиКененирээк...